Meme sağlığı rehberi
Meme kanserinizi ilk siz tanıyabilirsiniz
Kendi kendine meme muayenesi, doktor kontrolü ve mamografi ile erken tanı için kısa ve uygulanabilir bir rehber.
Dünya Sağlık Örgütü 2004 yılından bu yana Ekim ayını Meme Kanseri Farkındalık Ayı olarak anmaktadır. Meme kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen kanserdir; Birleşik Krallık'ta her 7 kadından biri yaşamı boyunca meme kanseri tanısı alır.
Erken fark edilen meme kanserinde tedavinin başarısı belirgin biçimde artar. Bu yüzden memelerinizi tanımak ve düzenli kontrolleri aksatmamak en güçlü korunma yoludur.
01Kendi kendine meme muayenesi
20 yaşından itibaren her ay yapılmalıdır. Adet görenler adet bitiminden sonraki ilk hafta içinde, adet görmeyenler her ayın aynı gününde, aynanın karşısında gözle ve elle kontrol eder.
Nasıl yapılır?
- 1
Kollar iki yanda
Aynanın karşısında dik durun. Memelerinizin boyutuna, şekline ve iki tarafın simetrik olup olmadığına bakın.
- 2
Kollar başın üstünde
Kollarınızı başınızın üzerine kaldırın ve aynı değişiklikleri yeniden kontrol edin.
- 3
Eller belde
Ellerinizi belinize koyup bastırarak göğüs kaslarınızı kasın. Deride çekinti ya da şekil değişikliği olup olmadığına bakın.
- 4
Ayakta elle muayene
Bir kolunuzu başınızın arkasına koyun. Diğer elinizin üç parmağının iç yüzüyle memenizi küçük dairesel hareketlerle, hafif, orta ve derin baskıyla tarayın; koltuk altına kadar devam edin. Sonra diğer tarafa geçin.
- 5
Sırtüstü yatarak
Sırtüstü uzanın, muayene edeceğiniz tarafın omzunun altına küçük bir yastık koyun ve elle muayeneyi tekrarlayın.
- 6
Meme başı
Meme başınızı hafifçe sıkarak akıntı olup olmadığını kontrol edin.
Nelere dikkat etmelisiniz?
- Memede ya da koltuk altında ele gelen kitle veya sertlik
- Meme derisinde çekinti, kızarıklık, kabarıklık ya da yara
- Meme başında içe çekilme, kabuklu yara ya da akıntı
- İki meme arasında yeni ortaya çıkan şekil ya da boyut farkı
Bir değişiklik fark ederseniz
Beklemeden doktorunuza başvurun. Birleşik Krallık'ta aile hekiminizden (GP) randevu alın. Fark edilen değişikliklerin çoğu kanser değildir, ancak mutlaka kontrol edilmelidir.
02Klinik muayene (doktor kontrolü)
Türkiye'de 20–39 yaş arasındaki kadınların 2 yılda bir, 40 yaş ve üzerindekilerin ise yılda bir genel cerrahi ya da meme uzmanına muayene olması önerilir.
Birleşik Krallık'ta düzenli klinik meme muayenesi rutin olarak yapılmaz; bir değişiklik fark ettiğinizde GP'nize başvurursunuz.
03Mamografi taraması
Türkiye
- 40–69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi taraması yapılır.
- Bazı merkezlerde 40 yaş sonrası yıllık tarama önerilir.
Birleşik Krallık (NHS)
- 50 yaşından 71. yaş gününüze kadar 3 yılda bir taramaya davet edilirsiniz; ilk davet genellikle 50–53 yaş arasında gelir.
- 71 yaşından sonra da 3 yılda bir tarama için kendiniz randevu isteyebilirsiniz.
- Davetin gelmesi için bir GP'ye kayıtlı olmanız gerekir.
Ailesinde meme kanseri olanlarda ya da BRCA gen değişikliği taşıyanlarda tarama daha erken başlayabilir. Doktorunuzla konuşun.
04Risk faktörleri
Değiştirilemeyen risk faktörleri
- Cinsiyet
- Meme kanserinin %99'u kadınlarda, %1'i erkeklerde görülür.
- Yaş
- 50 yaş ve üzerinde risk artar.
- Aile öyküsü
- Anne, kız kardeş ya da kızında meme kanseri olması.
- BRCA1 ve BRCA2
- Kalıtsal gen değişiklikleri riski belirgin biçimde artırır.
- Erken menarş, geç menopoz
- İlk adetin erken yaşta, menopozun geç yaşta olması.
Değiştirilebilen faktörler
↓ Riski azaltanlar
- Akdeniz tipi beslenme
- Emzirmek
- İlk gebeliğin 30 yaşından önce olması
↑ Riski artıranlar
- Hareketsiz yaşam
- Fazla kilo ve obezite